Serwisy internetowe Uniwersytetu Warszawskiego Nie jesteś zalogowany | zaloguj się


Botanika ogrodnicza/Ćwiczenia 4

Witamy na wiki Wydziału Biologii Uniwersytetu Warszawskiego

źródło: strona Społecznego Instytutu Ekologicznego http://www.sie.org.pl/

Spis treści

Sady dawnych odmian

= sady drzew owocowych odmian w przeszłości popularnych na terenie Polski, obecnie zapomnianych i coraz rzadszych.

Jeśli Twoja babcia/dziadek czy ktokolwiek ma co najmniej 12 drzew owocowych ,,dawnych odmian" może uzyskać od państwa dopłaty za samo ich utrzymywanie przy życiu, więc warto się sprawą zainteresować :P zwłaszcza, że zwykle nie mamy pojęcia, jakie gatunki rosną u babci w ogródku.

Najbardziej popularne owoce dawnych odmian

Jabłka

OLIWKA CZERWONA Wytrzymała na mróz, wrażliwa na parch. Wcześnie wchodzi w okres owocowania, owocuje obficie, przemiennie. Miąższ ma biały lub biało-zielony, czasami czerwonawy pod skórką, dość jędrny, soczysty, kruchy, słodko-winny, aromatyczny. Owoce dojrzewają w połowie sierpnia i mogą być przechowywane do końca września. Jest to odmiana deserowa i przerobowa. Polecana do ogrodów przydomowych i działkowych.

PAPIERÓWKA Odmiana pochodzenia inflanckiego. W ubiegłym stuleciu rozpowszechniona w wielu krajach. W pierwszych latach wydaje owoce dorodne, w miarę starzenia się drzewa owoce drobnieją. Wytrzymała na mróz, odporna na choroby, mało wybredna co do gleby. Miąższ ma biały, drobnoziarnisty, soczysty, delikatny, kwaskowy. Owoce dojrzewają już od połowy lipca, można je zbierać do połowy sierpnia. Nie nadają się do przechowywania. Odmiana deserowa i na przetwory.

TITÓWKA Wytrzymała na mróz i dość odporna na choroby. Owoce są średnie lub duże, zmiennego kształtu - kuliste bądź wydłużone. W czasie przechowywania stają się tłuste. Miąższ żółtawobiały, gruboziarnisty, luźny, dość soczysty, o orzeźwiającym kwaskowym smaku. Owoce zbiera się pod koniec sierpnia i na początku września. Przechowują się bardzo krótko. Odmiana na przetwory: doskonała na susz i marmolady.

GLOGIERÓWKA Owoce małe, jajowate, z białym, bardzo soczystym, kwaskowatym, smacznym miąższem, dojrzewające w drugiej połowie września. Drzewa niezbyt duże, plonujące obficie co drugi rok.

ZŁOTA RENETA Owoce średniej wielkości, kulistostożkowate lub prawie kuliste z białawożółtym, zwięzłym, soczystym, winnokwaskowatym, lekko korzennym i smacznym miąższem, dojrzewające w końcu września. Drzewa średniej wielkości, plonujące obficie, ale często co drugi rok.

SZARA RENETA Owoce dość duże, kuliste, lekko spłaszczone z zielonkawym, dość zwięzłym, niezbyt soczystym, wyraźnie kwaskowatym, smacznym miąższem, dojrzewające w końcu września. Drzewa duże, rozłożyste, plonujące obficie, ale zwykle przemiennie.


Grusze

JÓZEFINKA Stara odmiana pochodzenia belgijskiego, znana w całej Europie. Spotykana również w Polsce w starych sadach. Owoce ma małe, stożkowate. Skórka delikatna, gładka, matowa, jasnożółta, rzadko z delikatnym rumieńcem, przy kielichu i szypułkach często rdzawa. Miąższ biało-kremowy, delikatny, aromatyczny, soczysty, słodki, bardzo smaczny. Owoce zbiera się w połowie października, dojrzewają w grudniu, można je przechować do marca. Jest to odmiana deserowa, nie nadaje się na przetwory. Powinna być uprawiana w najcieplejszych rejonach, na żyznych glebach. Polecana na działki.

DZIEKANKA LIPCOWA Owoce bardzo małe, krótkie, o jajowatym kształcie z kremowo-białym, prawie masłowym, soczystym, lekko aromatycznym, bardzo smacznym miąższem. Dojrzewają w połowie lipca. Drzewa rosną niezbyt silnie, plonują obficie, częściowo przemiennie.

KONGRESÓWKA Owoce bardzo duże, często o wadze 300–400g, z kremowym, drobnoziarnistym, soczystym, słodkawym, lekko korzennym, smacznym miąższem. Dojrzewają na początku września. Drzewa niewielkie, plonują średnio obficie, zwykle co drugi rok.


Śliwy

WĘGIERKA ŁOWICKA Polska odmiana znaleziona w Mysałkowie koło Łowicza. Początkowo uprawiana w centralnej Polsce, szybko rozprzestrzeniła się po całym kraju. Dziś uprawiana coraz rzadziej, ponieważ jest odmianą wrażliwą na szarkę. Owoce są soczyste, kwaskowo-słodkie, wyjątkowo smaczne. Skórka ma kolor granatowy i pokryta jest intensywnym niebieskim nalotem. Drzewa plonują obficie. Owoce dojrzewają w sierpniu, najsmaczniejsze są zerwane prosto z drzew. Najlepsze powidła smaży się jednak z prawdziwej węgierki. Drzewa rosną dorodne, wysokie, lubią ciepło i wilgoć, owocują przez 30 lat i to bardzo obficie.

WĘGIERKA ZWYKŁA Odmiana o małych, lekko wydłużonych owocach, o skórce pokrytej intensywnym niebieskim nalotem. Doskonale nadaje się do ciast, zalew octowych, zwłaszcza na powidła. Drzewa rosną silnie, tworzą zagęszczone kuliste korony. Są wytrzymałe na mróz, ale bardzo wrażliwe na szarkę.

LUBASZKA W Europie uprawiana od VI wieku, zwykle rosła prawie przy każdym wiejskim zabudowaniu. Owoce mają zielonkawo-złoty, soczysty miąższ. Nadają się na kompoty, wina i dżemy. Drzewa nie rosną silnie. Tworzą rozłożyste korony, wcześnie wchodzą w owocowanie, plonują obficie, przemiennie. Są wytrzymałe na mróz i mało wrażliwe na choroby.

Na stronie Instytutu w zakładce Sady dawnych odmian znajdują się namiary na miejsce, gdzie można kupić sadzonki drzew dawnych odmian.

Ogrody przyklasztorne jako centra bioróżnorodności

Projekt, którego celem jest ratowanie bioróżnorodności ogrodów i sadów przy klasztornych, ponieważ w wielu przypadkach drzewa dożywają ostatnich lat, a nie są odnawiane nasadzenia ze znajdujących się tam odmian.

Merytoryczną stroną projektu zajęli się naukowcy z Instytutu Sadownictwa i Kwiaciarstwa w Skierniewicach oraz Ogrodu Botanicznego PAN w Powsinie. Do ich zadań należała inwentaryzacja oraz opieka merytoryczna przy zakładaniu sadów.

Można zgłaszać się Społecznego Instytutu Ekologicznego w celu odbycia praktyk, jak również napisania pracy dyplomowej na podstawie praktyki odbytej w ramach tego projektu:

Społeczny Instytut Ekologiczny
ul. Raszyńska 32/44
02-026 Warszawa
tel/fax +48 22 668 97 92
tel. kom. 0 601 09 18 09
e-mail: siebiuro@plusnet.pl

Cele projektu

  1. Zachowanie biologicznej i krajobrazowej różnorodności w Europie w ramach zrównoważonego rozwoju.
  2. Powstanie w ogrodach klasztornych nowych wysokopiennych sadów dawnych odmian.
  3. Ochrona zasobów genetycznych znajdujących się w ogrodach klasztornych.
  4. Upowszechnienie ginących odmian i gatunków drzew owocowych.
  5. Promocja rolnictwa ekologicznego.
  6. Inwentaryzacja ogrodów klasztornych.
  7. Wzrost wiedzy i świadomości wśród zakonników na temat najbliższego środowiska i jego ochrony.
  8. Wprowadzenie do sadów dzikich pszczół (w miejscach, gdzie nie ma pasiek), które zapylają wielokrotnie więcej kwiatów drzew owocowych niż pszczoły miodne.


Efekty projektu

  1. Przeprowadzono inwentaryzację w 30 ogrodach przyklasztornych. Odnaleziono pojedyncze stare, ale w świetniej kondycji drzewa dawnych, dziś rzadko spotykanych odmian.
  2. W szkółce w miejscowości Kruszewo (woj. mazowieckie) posadzono 3000 podkładek jabłoni, gruszy i wiśni. W lipcu i sierpniu 2006 i 2007 roku podkładki zaokulizowano zrazami pobranymi z drzew owocowych dawnych odmian.
  3. Założono 37 sadów przyklasztornych. (największy sad dawnych odmian powstał w klasztorze Cystersów w Szczyrzycu)
  4. Przeprowadzono warsztaty w 15 klasztorach na tematy: sadzenia i pielęgnacji drzew, ekosystemów sadów, ochronie dzikich pszczół, okulizowania drzewek, prześwietlania koron w starych drzewach, ekologicznej ochrony sadów.
  5. Wydano Biuletyn Niecodzienny Spraw Ekologicznych i broszurę o ogrodach klasztornych „Nowa opowieść o sadach przyklasztornych” oraz film DVD „Nowa opowieść o sadach przyklasztornych”


Zwierzęta hodowlane ras rodzimych

Instytut kupował rodzime gatunki bydła, trzody, owiec, kur, kaczek oraz gęsi (które już niemal przestały być hodowane) i rozdował je rolnikom. Rolnicy w zamian za zwierzęta, podpisywali umowę, że np. za jedną otrzymaną krowę, zwrócą Instytutowi jej cielaczka-córkę. A mleko, mięso, czy inne cielaczki były przeznaczone na ich użytek, dostawali również dopłaty do każdego zwierzęcia. W przypadku bydła jest to ok. 1100 zł za sztukę.

Gatunki zwierząt do których dostaje się dopłaty

  1. Bydło: polskie czerwone i białogrzbiete; biało-czerwona i biało-czarna starego typu
  2. Konie: konik polski, hucuł, śląskie, małopolskie, wielkopolskie
  3. Trzoda chlewna: złotnicka pstra, złotnicka biała, puławska
  4. Owce: wrzosówka, świniarka, olkuska, pomorska, żelaźnieńska, uhruska, wielkopolska, korideil, polska owca górska barwna, merynos barwny
  5. Kury: polbar Pb, zielononóżka kuropatwiana Zk, leghorn G-99, leghorn H-22, rhode island red R-11, sussex S-66, żółtonóżka kuropatwiana Ż-33, zielononóżka kuropatwiana Z-11, rhode island red K-22, rhode island white A-33
  6. Gęsi: biłgorajska Bi, zatorska ZD-1, lubelska Lu, kielecka Ki, podkarpacka Pd, kartuska Ka, rypińska Ry, suwalska Su, garbonosa Ga, roman Ro, pomorska Po, SD-01, słowacka Sł
  7. Kaczki: polski pekin P-33, minikaczka K-2, pekin krajowy P-11, pekin krajowy P-22, pekin duński P-8, pekin francuski P-9, KhO-1, A
  8. Lisy pospolite: pastelowe i białoszyjne
  9. KRÓLIK POPIELNIAŃSKI BIAŁY
  10. SZYNSZYLA BEŻOWA
  11. TCHÓRZE HODOWLANE
  12. PSZCZOŁY RASY ŚRODKOWO-EUROPEJSKIEJ: Augustowska, Północna, Asta, Kampinoska;
  13. KARPIE (LINIE): gołyska, knyszyńska, ukraińska, litewska, zatorska, starzawska;
  14. PSTRĄGI: wiosennego tarła, jesiennego tarła.


Opisy zwierząt i informacje, gdzie można je kupić na stronie http://www.sie.org.pl

osobiste